Het rijksmonument ‘De Kleine Winst’ aan de Markt 29 in ’s-Hertogenbosch wordt het ‘Huis van Bosch’. In het woonhuis/atelier waar de wereldberoemde schilder Jheronimus Bosch is opgegroeid en het schildersvak heeft geleerd wordt zijn leven en werk zichtbaar en tastbaar gemaakt. Na de restauratie wordt het pand een woonhuismuseum waar de bezoeker de tijd van Bosch kan beleven.

Het pand dateert in zijn huidige opzet uit de vijftiende eeuw en bestaat uit een kelder, begane grond, verdieping en zolder. De indeling dateert voornamelijk uit de negentiende eeuw, maar het casco met de muren, balklagen, spiltrap en kapconstructie is nog grotendeels uit de tijd dat Anthonis van Aken, vader van Jheronimus van Aken, alias ‘Bosch’ het huis in 1462 kocht en de familie er woonde en werkte. In het achterhuis is in de zeventiende eeuw een binnenplaats gemaakt. Alle tijdslagen zijn nog authentiek aanwezig en maken het pand bijzonder; zodra je een stap over de drempel zet word je teruggevoerd in de geschiedenis.

Voordat het pand wordt ingericht voor bezoekers moet het eerst volledig gerestaureerd worden. Het pand is weliswaar authentiek, maar ook in een zeer vervallen staat. Het is de kunst om alle originele elementen te behouden en tegelijk het pand bouwkundig en constructief weer in orde te maken. Dit vraagt veel onderzoek en een gedetailleerde bouwkundige opname. Als eerste is Verlaan & Bouwstra architecten gevraagd een bouwhistorisch onderzoek uit te voeren, zodat we weten welke onderdelen belangrijk zijn en wat de historische waarden zijn. Daarna is ons bureau geselecteerd om ook het ontwerp voor de herbestemming te maken en het restauratieplan uit te werken. In intensief overleg met de gemeente en de museumgebruikers heeft we een plan gemaakt dat er voor gaat zorgen dat geïnteresseerden straks een uniek kijkje in acht eeuwen Bossche bouwhistorie van de stad krijgen. Daarbij zetten wij in op een voor iedereen toegankelijk woonhuismuseum en een zo duurzaam en circulair mogelijke restauratie.

De kelder is één van de meest bijzondere ruimten van het pand. Hier bevindt zich nog een dertiende-eeuwse balklaag, die Jheronimus Bosch zeker gezien en aangeraakt heeft. Onder het achterhuis is een gemetselde overwelfde ruimte, eveneens uit de dertiende eeuw. In de negentiende eeuw is in de kelder een bakkersoven aangebracht, die een onderdeel van de tijdslaag vormt en behouden blijft. De kelder wordt zo terughoudend mogelijk gerestaureerd en ingericht als bezoekersruimte. Een nieuwe trap en lift zorgt voor toegankelijkheid

De winkelruimte op de begane grond kennen veel mensen nog van de Kleine Winst. De ruimte heeft een historisch winkelinterieur uit het begin van de twintigste eeuw. Deze blijft in tact en wordt terughoudend gerestaureerd. Wel wordt de vloer verstevigd en geschikt gemaakt voor de museumfunctie, zodat de ruimte als ontvangst voor de bezoekers kan dienen. De latere afwerklagen in de tussenruimte worden verwijderd, zodat hier de vijftiende-eeuwse muren en balklagen uit de tijd van Bosch zichtbaar worden. Hier wordt een nieuwe lift en keldertrap toegevoegd. De kamer in het achterhuis wordt geheel gerestaureerd en teruggebracht naar de negentiende-eeuwse uitstraling die het ooit had.

De historische spiltrap wordt gerestaureerd om letterlijk in de voetsporen van Bosch naar boven te kunnen lopen. De voorkamer op de verdieping is bijzonder omdat hier nog vijftiende-eeuwse muurschilderingen op de wanden zitten. Deze blijven uiteraard behouden. De negentiende-eeuwse elementen van de verdieping worden eveneens gerestaureerd, zodat alle tijdslagen door elkaar ervaarbaar zijn, en de bezoekers meer over de rijke woonhuisgeschiedenis van ’s-Hertogenbosch te weten kan komen.

De zolder is in zeer slechte staat. Alle historische onderdelen van de eiken kapconstructie worden gerestaureerd. Ontbrekende delen worden aangevuld. De gehele kap wordt geïsoleerd, zodat de zolder als atelierruimte voor groepen en klassen kan dienen. Alle nieuwe technische installaties worden zorgvuldig in het pand ingepast en zoveel mogelijk uit het zicht weggewerkt. Ook de lift en nieuwe keldertrap zijn zorgvuldig ingepast, zodat alle etages miva-toegankelijk zijn; geen geringe opgave in een zo’n historisch waardevol pand.

De voormalige binnenplaats wordt met glas overkapt, zodat de ruimte kan dienen als nieuw trappenhuis. Door het toevoegen van een nieuwe trap kan de kwetsbare, historische spiltrap ontzien worden. De nieuwe trappen, vloeren en dakconstructie worden met staal en glas eigentijds vormgegeven, zodat er aan de rijke historische gelaagdheid ook een nieuwe tijdslaag van het museum wordt toegevoegd. Omdat de open binnenplaats ten tijde van Bosch een binnenruimte was, worden de vroegere eiken spanten van de dakconstructie in glas gereconstrueerd, zodat het oorspronkelijke achterhuis in een moderne variant weer wordt gecompleteerd.

Half oktober 2019 zijn wij gestart met het ontwerp voor de restauratie. Het plan is in zeer korte tijd uitgewerkt tot een definitief ontwerp (DO), en daarna ten behoeve van de aanbesteding bouwkundig en technisch geheel doorontwikkeld tot een technische ontwerp (TO). Na de zomer van 2020 hopen we te starten met de restauratie zodat we er vanuit gaan dat eind 2021 de deuren van het Huis van Bosch open kunnen.